Rouw en reizen: kan afstand helpen?

Ik ga nooit op vakantie. Als kind had ik altijd heimwee, en als volwassen vrouw voel ik geen enkele behoefte aan reizen. Het Engelse gezegde: ‘There’s no place like home,’ is mij uit het hart gegrepen. Maar afgelopen zomer geleden reisde ik met de trein naar Engeland om mijn oudste dochter daar te bezoeken. Het was voor het eerst in denk ik vijftien jaar dat ik op reis ging.

Rouw en reizen

Toen ik in Engeland was, constateerde ik tot mijn verwondering dat het verdriet om Lucy naar de achtergrond schoof. Ik was zo druk met mij staande houden in een vreemde omgeving, dat de rouw van de eerste rij een stuk naar achteren ging. En dat was eigenlijk best fijn. Ik voelde me even niet op de eerste plaats een rouwende moeder; ik was simpelweg Nicole in een ander land. Het voelde als het ware even wat lichter.

Vanaf vandaag ga ik alles anders doen!

En ik besloot: ‘Als ik weer thuis ben, wil ik minder bezig zijn met het verdriet om Lucy, want blijkbaar is dat een optie!’ Het deed me denken aan een liedje van Paul van Vliet:

‘Ik ben zo vaak opnieuw begonnen
Dan dacht ik Nu ben ik los van toen
Nu heb ik het verleden overwonnen
Van vandaag af ga ik alles anders doen.’

Tegelijkertijd voelde ik me een beetje schuldig, want ik wil Lucy’s plek in mijn leven vasthouden. De verlichting van de pijn die ik voelde, streed met mijn verlangen naar Lucy en ik vroeg me af:

‘Doe ik het wel goed? Betekent het feit dat het verdriet om Lucy tijdens een reis naar de achtergrond verdwijnt dat ik het in mijn gewone dagelijks leven niet goed doe? Geef ik rouw teveel ruimte in mijn leven? Moet ik het allemaal anders gaan doen?!’

Inmiddels ben ik weer thuis en vind ik dat Lucy’s overlijden de plek in mijn leven heeft die het toekomt. En dat is toch weer een grotere plek dan in Engeland. Betekent dit dat afleiding in de vorm van reizen rouw kan verlichten?

Reizen als escape van pijn en verdriet

Dit weekend las ik in de krant het verhaal van Lieke van der Berg die haar dochter zeven jaar geleden verloor doordat ze werd aangereden tijdens het hardlopen. Lieke vertelt:

‘Ik ging ook veel reisjes boeken voor mij en mijn man. Maar het was puur een escape, een poging om te ontsnappen aan het verdriet.’

Toen ik dat las ging me een lichtje op: was dat wat ik had ervaren in Engeland? Een soort escape aan het verdriet? En hoe houdbaar is een dergelijke tactiek op de lange termijn? Lieke vervolgt in ieder geval:

‘Nu ben ik blij met de dingen dicht bij huis.’

Mijn conclusie over rouw en reizen

Zoals met alles in het leven zal het er ook hier wel weer op neer komen dat het kunst is om het juiste evenwicht te vinden. Ja, reizen kan rouw verlichten omdat je even in een compleet andere omgeving bent. Voor mensen die van reizen houden kan dat een welkome pauze zijn van het verdriet.

Tegelijkertijd is het denk ik belangrijk om de pijn en het verdriet te durven voelen en ondergaan. Denk alleen al aan het puur neurologische proces van je hersenen die zichzelf moeten updaten naar een leven waarin je dierbare niet rondloopt. Als je de hele tijd op reis bent is er onvoldoende tijd en ruimte voor je brein om die updates te doen, want dan is het druk bezig met zich staande houden in een vreemde omgeving.

Hoe zijn jouw ervaringen met reizen en rouw?