Over liefde, de dood en verder leven na verlies

Het boek Over liefde, de dood en verder leven na verlies van Annegreet van Bergen leest als een trein! Ik was verrast over hoe prettig Annegreet van Bergen vertelt over het verlies van haar man, en rouw in het algemeen.

Net als bijvoorbeeld thrillerschrijfster Loes den Hollander vertelt Annegreet van Bergen over de periode rondom het overlijden van haar man. Ze vertelt over haar ervaringen met rouw en verlies en vergelijkt die met die van andere nabestaanden. Vervolgens plaatst ze die ervaringen in het perspectief van maatschappelijke ontwikkelingen op het gebied van sterven en rouw.

Pieter, de man van Annegreet, stierf na een vrij lang ziekbed waarbij Annegreet de rol van mantelzorger op zich nam. Na zijn overlijden voelde ze soms opluchting, waarna ze zich daar schuldig over voelde. Uit haar gesprekken met andere nabestaanden bleek dat die combinatie van opluchting en schuldgevoel veel voorkomt.

Een greep uit dit boek over rouw

Ik merk dat ik het erg lastig vind om dit boek kernachtig samen te vatten, omdat ik bijna alles wat Annegreet schrijft zinnig en interessant vind. Daarom deel ik hieronder een aantal van onderwerpen, vraagstukken en zinnen die mij troffen.

Wil je iemand nog zien na zijn overlijden? Voor Annegreet is het duidelijk: zij wil iemand niet meer zien, want het beeld van het dode gezicht overheerst daarna het beeld van de persoon die ze kende.
Thuis opbaren of niet? Na het overlijden van Pieter liet ze zijn lichaam diezelfde dag naar een mortuarium brengen. Voor haar had zijn stoffelijk overschot geen betekenis: Het was Pieter niet meer. Zelf vond ik het heel troostrijk dat mijn vader en mijn dochter Lucy thuis opgebaard waren en ik heb veel bij hen gezeten.
Na het overlijden van haar man was Annegreet graag alleen thuis. Daarin herken ik mij dan weer heel erg.
Net als de Belgische rouwexpert Manu Keirse constateert Annegreet hoe enorm verschillend iedereen rouwt.
‘Er gaapt een enorme kloof tussen iets weten en iets beseffen. Je weet het pas als je het voelt.’ Deze uitspraak voel ik nog elke dag. Ik weet dat Lucy is overleden, maar het beseffen blijft ingewikkeld.
‘Regelmaat geeft rust (…) Na de dood van een dierbare is die regelmaat extra welkom, omdat die je helpt de dag zo goed mogelijk door te komen.’
Werk kan erg helpen bij rouw als bron van zingeving en structuur en als neutrale plek waar het verdriet even naar de achtergrond gaat.
‘Afscheid nemen gaat met horten en stoten, stukje bij beetje, en het gaat aldoor maar door.’
Annegreet ging in het eerste jaar na Pieters overlijden vaak fietsen op haar e-bike: ‘Het verdriet werd door het fietsen misschien niet minder, maar het was wel makkelijker te dragen. Na een uur klaarde mijn hoofd op, werd mijn hart lichter en mijn blik ruimer.’ Ik herken hierin het effect van hardlopen op mij.
‘Wat werkelijk troost, is te erkennen dat er geen troost is. Er is een pijn die niet verzacht kan worden.’
‘Rouwen is herkauwen.’
‘Pas met het verstrijken van de tijd werd rouwen een pad.’ In eerste instantie voelde Annegreet zich alsof ze in een doolhof was waarin ze geen stap verder kwam.
Of de tijd alle wonden heelt, betwijfelt Annegreet, maar ze constateert dat hij wel degelijk een ‘weldadige werking’ heeft. De tijd verzacht de pijn.

Mijn conclusie over dit boek over rouw

Als je een partner verliest, denk ik dat dit een fijn boek is. Het leest heel prettig, en de ervaringen die Annegreet deelt zijn denk ik herkenbaar en steunend. Op de achterkant van het boek staat dat het een persoonlijk en monter boek over rouw is. Dat woord monter vind ik heel treffend. Zelfs als Annegreet schrijft over haar pijn en verdriet, heb je als lezer het gevoel dat ze stevig in haar schoenen staat en dat ze het wel gaat redden.

Waar koop je Over liefde, de dood en verder leven na verlies

Je vindt dit boek onder andere bij je plaatselijke boekwinkel, de bibliotheek en bol.com. Op bol.com kun je een stukje gratis lezen om te kijken of het je iets lijkt.