Ga terug naar start – boek over rouw van Carolien Spaans
In 2016 verongelukte Caroliens man Jean. Ze bleef achter met hun zeven maanden oude baby. Haar boek Ga terug naar start is het vervolg op Doet sneeuw pijn. Carolien maakt opnieuw de balans op van haar leven; dit keer acht jaar na het overwachte overlijden van haar man.
Ga terug naar start
Hoewel Ga terug naar start geen officiële rouw literatuur is, is het boek ermee doordrongen. Want hoewel Carolien er prima in is geslaagd om een goed eigen leven op te bouwen, is het verlies van haar man Jean elke dag voelbaar. Het boek begint met de start van een nieuwe relatie waarmee ze na één maand al samen een huis koopt. Later concludeert Carolien dat dit voortkwam uit een verlangen om weer ‘gewoon’ te zijn.
Om weer gewoon deel uit te maken van een standaard gezin, met een vader en een moeder. Dat is ook iets dat ze graag wil voor haar zoontje Luuk: een vaderfiguur in zijn leven. Maar de aanwezigheid van deze ‘gentle giant,’ die lief en geduldig is en haar zoon Luuk wil omarmen als zijn eigen kind, wordt voor Carolien steeds ondraaglijker. Uiteindelijk barst de bom en beëindigt ze de relatie, waarna ze besluit dat ze haar leven liever alleen leeft met Luuk.
Verlangen naar erkenning
In het hoofdstuk In memoriam vraagt Carolien zich af waarom ze elk jaar op Jeans sterfdag een foto van hem op Facebook zet. Is dat niet aanstellerig? Een vraag om aandacht. Maar als ze het dan toch weer doet en de reacties binnenstromen realiseert ze zich waarom ze het doet:
Ze wil horen dat anderen hem ook missen. Dat hij ertoe deed.
Rouw: als de pijn slijt doet dat pijn
Soms merkt Carolien dat ze minder vaak aan Jean denkt en dat de pijn minder is geworden. En dat doet vervolgens dan weer heel erg pijn omdat ze hem niet wil vergeten. Carolien:
‘De tijd mag dan wel de diepste wonden helen, maar hij pakt je ook de kleur af.’
Soms denkt ze dat ze liever de pijnlijke wonden houdt en zo ook weer de kleur van de herinneringen terugkrijgt.
Nooit meer bloemen in huis
Carolien haalt nooit meer bloemen in huis sinds het overlijden van Jean omdat ze haar doen denken aan alle ’troostbossen’ die ze na zijn ongeluk kreeg. Dit vind ik enorm herkenbaar! Gewoon een bosje gerbera’s of tulpen vind ik leuk, maar echte grote boeketten brengen mij terug aan die eerste dagen na Lucy’s overlijden.
Hoe is het voor de schoonouders?
Carolien schrijft dat ze zich op feestelijke dagen altijd afvraagt hoe zo’n dag voelt voor haar schoonouders: met een persoon te weinig aan tafel. Maar als ze haar schoonmoeder daarnaar vraagt, somt die het leed van vriendinnen op. Daarom zegt Carolien nu maar niets meer.
Jeans begrafenis
Als ze haar mails opruimt komt Carolien foto’s tegen van de uitvaart waaronder een foto van opgeheven champagneglazen: ‘Een moment dat ik niet begreep, maar het was niet mijn dag.’ Die zin trof me, omdat het me brengt bij mijn eigen ervaring met de uitvaart van Lucy. Wordt een uitvaart bepaald door maatschappelijke normen, en is het daardoor niet ‘jouw dag,’ omdat je het zelf heel anders zou hebben gedaan?
Is de behoefte aan rust en routine wel gezond?
Iets anders dat mij trof in Terug naar start is dit:
‘Soms, op een slechte dag, denk ik weleens dat ik tevreden en chronisch moe met elkaar verwar. Dat rust en routine misschien wel een overlevingsmechanisme zijn. En dat de jaren voorbijglippen omdat er geen ruimte is om mezelf meer te gunnen. Dan ben ik verdrietig en echt alleen.’
Ik begon me onmiddellijk af te vragen of dit voor mij ook zou kunnen gelden? Is mijn behoefte aan rust en stilte simpelweg een uiting van diepe vermoeidheid en niet van een diepere innerlijke wijsheid over wat goed voor mij is? Na enig innerlijk geharrewar heb ik geconcludeerd dat ik weer eens in de valkuil van de extraverte maatschappelijke normen val met die angst. Want hoe zou een rustig leven met ritme en routine geen leven zijn? Dat zeggen we toch ook niet van bijvoorbeeld Benedictijner monniken?
Over het boek zelf
Afgezien van het element rouw vroeg ik me tijdens het lezen regelmatig af: ‘
Waarom lees ik dit boek in vredesnaam? Waarom zou dit interessant zijn?’
Want het gaat ook veel over Carolien die een huis koopt, een nieuwe hond, die ruzie maakt met makelaars, aannemers, over schoolperikelen, over de hond uitlaten. Best gezellig allemaal, maar toch. Waarom zou ik dat allemaal lezen? Hoewel het boek prettig geschreven is, vond ik de beschrijvingen van het dagelijkse leven op zichzelf niet interessant genoeg.
Paradox: Caroliens rouw als reden om te lezen
Er zit een paradox in. Carolien probeert haar leven weer op te pakken en niet alleen ‘de vrouw die haar man verloor’ te zijn. Ze koopt een huis, begint een nieuwe relatie, regelt schoolzaken en probeert een normaal gezinsleven op te bouwen. Tegelijkertijd merkte ik dat juist haar rouwgeschiedenis de reden was dat ik haar verhaal wilde lezen. Ik wilde weten hoe haar leven zich acht jaar na de dood van Jean had ontwikkeld. Zonder haar verlies zou dit vooral een beschrijving van een alledaags leven zijn geweest, en niet een verhaal dat mij waarschijnlijk niet had geïnteresseerd.
Uiteindelijk bleef bij mij deze paradox hangen. Als lezer werd ik aangetrokken door Caroliens verlies, terwijl het grootste deel van het boek juist bestaat uit het alledaagse leven dat daarna volgt. Maar dat is denk ik ook juist hoe rouw is: het is er altijd op de achtergrond, ook wanneer het gewone leven weer doorgaat.
Terug naar start lezen?
Je vindt dit boek bij je plaatselijke boekwinkel, bij bol.com maar ook in de bibliotheek!
