Verdriet voelen, niet voeden – maar hoe weet je het verschil?
Het is wonderlijk: soms lees je iets en kom je hetzelfde idee vervolgens ergens anders weer tegen! Zoals het idee dat je de controle kunt pakken over je rouwproces en emoties. Lucy Hone, die haar dochter Abby verloor in een auto-ongeluk, schrijft hierover.
In het boek Verlieskunst hebben ze het over ‘de verantwoordelijkheid nemen’ voor je rouwproces. Vervolgens kwam ik dit idee opnieuw tegen in een podcast van Dr. Aimie, de auteur van het boek The Biology of Trauma.
Voel je verdriet en rouw, maar voed het niet
Dr. Aimie lijkt David Kessler wel, met haar mooie oneliner:
‘Don’t feed the grief. We want to feel the grief, but we don’t want to feed the grief.’
En wat bedoelt Dr. Aimie daarmee? Ze is zo vriendelijk om een praktisch voorbeeld te geven! Je verdriet voeden is bijvoorbeeld bewust muziek opzoeken waar je helemaal verdrietig van wordt. Of gaan bladeren in een fotoalbum of een film kijken waarin iemand overlijdt.
Lucy Hone: ‘Is this helpful?’
Dit doet me denken aan rouw-expert Lucy Hone, die van zichzelf maar kort naar foto’s van haar overleden dochter mag kijken op Instagram. Zij stelt zichzelf dan de vraag:
‘Is this helpful?’
En langdurig foto’s bekijken van betere tijden, toen haar dochter nog leefde, is niet ‘helpful,’ volgens Lucy Hone. Dus na tien minuten moet ze van zichzelf wat anders gaan doen.
Hoe zit dat met mij: voel of voed ik mijn pijn en verdriet om Lucy?
Als ik zoiets lees, maak ik me meteen zorgen:
‘Oh nee! Voed ik mijn pijn en verdriet?’
De scheidslijn tussen je verdriet voelen en voeden vind ik zeker niet altijd duidelijk! Is mijn dagelijkse gewoonte om een kaarsje aan te steken voor Lucy als ik ga koffie drinken mijn verdriet voelen of voeden? En als ik ’s avonds mijn boek wegleg als ik muziek hoor die me aan Lucy doet denken: is dat dan mijn rouw voelen of voeden? Is mijn verlangen naar rust en stilte voelen of voeden?
Heen en weer tussen Verlieseiland en Hersteleiland
Het verschil tussen voelen en voeden doet me ook een beetje denken aan het zogenoemde dual-process model. Volgens dit model schipper je voortdurend tussen je verdriet voelen en je leven leiden. Riet Fiddelaers-Jaspers beschrijft dit mooi praktisch.
Volgens haar vaar je met je bootje voortdurend heen en weer tussen Verlieseiland en Hersteleiland, en is het belangrijk dat je niet te lang blijft op één van de eilanden. Als je niet meer van het Verlieseiland afkomt, ben je je verdriet misschien meer aan het voeden dan aan het voelen.
Als ik dit op mezelf toepas, denk ik niet dat ik mijn verdriet aan het voeden ben. Nee, dan denk ik dat ik het eigenlijk best goed doe. Ik maak elke dag ruimte om mijn rouw te voelen én tegelijkertijd leef ik mijn leven.
N.B. Soms kunnen tranen vastzitten. Bijvoorbeeld omdat de schok enorm was, of misschien wel omdat je lijf je nog aan het beschermen is. In zo’n geval denk ik dat luisteren naar droevige muziek soms kan helpen om je emoties weer te laten stromen. In zo’n geval kan je verdriet ‘voeden’ denk ik juist heilzaam zijn. Liedjes die mij aan Lucy doen denken zijn onder andere You gotta make your own kind of music en Like A Bridge Over Troubled Water.
Tot slot
Hoewel ik denk dat je wel een beetje invloed kunt hebben op je rouwproces, vind ik het te kort door de bocht om te stellen dat je het helemaal in eigen hand kunt nemen. Dat mochten we willen! Het idee dat we via onze gedachten zoveel invloed kunnen uitoefenen op onze emoties is leuk bedacht, maar ik vind het veel te simpel. Bovendien zie ik het gevaar dat iemand die compleet overspoeld wordt door zijn of haar verdriet het verwijt kan krijgen: ‘Je moet ook gewoon de controle pakken!’ Wat dat betreft ben ik soms ook wel een beetje huiverig voor Lucy Hone’s ‘can-do-attitude’ als het gaat om rouw.
Ja, soms moet je jezelf inderdaad bij de kladden nemen, maar soms is dat echt teveel gevraagd.
Net zoals het advies is om te schipperen tussen Hersteleiland en Verlieseiland, is het denk ik ook schipperen tussen je verdriet ondergaan en proberen er invloed op uit te oefenen.
Wat vind jij van het onderscheid tussen je verdriet voelen en je verdriet voeden?
