Rouwfases: waarom ik denk dat ze toch houvast kunnen bieden
Er is tegenwoordig veel (onterechte) kritiek op het bekende rouwfasesmodel van Elisabeth Kübler-Ross. De kritiek is onterecht, omdat mensen met haar fases (ontkenning, woede, onderhandelen, depressie en aanvaarding) aan de haal gingen en ze gebruikten als een chronologisch one-size-fits-all stappenplan bij rouw.
En daarvoor was het nooit bedoeld.
Het is goed dat de fases van Kübler-Ross niet meer op die manier gebruikt worden, maar dat wil volgens mij niet zeggen dat het hele idee van fases de prullenbak in moet.
Fases als oriëntatiepunt
En dan bedoel ik niet fases als een stappenplan, maar fases als oriëntatiepunt in Het land van rouw. Want laten we wel zijn: in dit Land van rouw is weinig houvast te vinden. Dat komt omdat iedereen om het hardst roept dat rouw zo persoonlijk is als een vingerafdruk en dat je toch vooral moet doen wat goed voelt voor jou.
Maar menigeen die dit Land van rouw binnentuimelt, heeft geen idee wat hij of zij wil! En dan is het leuk dat mensen zeggen dat je helemaal zelf je route mag bepalen, maar het kan ook voelen als een gebrek aan houvast.
Stel je voor: je reist letterlijk naar een land waar je nog nooit geweest bent. Je komt daar aan en hebt geen idee waar je naartoe moet of hoe je verder moet. Is het dan behulpzaam als iedereen tegen je zegt:
‘Het is helemaal aan jou wat je gaat doen. Niemand kan je zeggen wat de handigste route is, want dat weet alleen jij.’
Ik dacht het niet. Waarschijnlijk ga je op zoek naar de plaatselijke VVV of een goede gids om je op weg te helpen!
Onwillekeurig moet ik denken aan het liedje ‘Kunt u ons de weg naar Hamelen vertellen, meneer?’ Daarin wordt ook naar de weg gevraagd. Want als je ergens terechtkomt waar je de weg niet kent, wil je doorgaans toch graag weten welke kant je op moet!
Ik denk dat fases in dit Land van rouw handige oriëntatiepunten kunnen zijn. Bijvoorbeeld om voor jezelf in kaart te brengen waar je bent, waar je vandaan komt en hoever je inmiddels bent gekomen.
De 4 fases van de cyclus van verandering
In haar boek Een jaar zonder haast, waarin ze schrijft over haar burn-out, noemt Emma Gannon De cyclus van verandering van lifecoach Martha Beck. Volgens Martha Beck doorloop je als mens vier fases van verandering nadat er iets ingrijpends gebeurt in je leven. Het is een van de modellen die je kunt gebruiken om naar periodes van verandering te kijken. Emma constateert dat zij in fase twee van Martha Becks model zit, want ze heeft haar haren laten knippen! Hieronder Emma’s weergave van Martha Becks cyclus van verandering:
- Fase 1: Je smelt tot een smurrie!
- Fase 2: Je begint weer te dromen en brengt een externe verandering aan, zoals een ander kapsel of een andere inrichting in je huis.
- Fase 3: Je komt in actie en wordt weer stabieler.
- Fase 4: Je ‘vliegt’ weer: ‘Je hebt vleugels. De vlinder is terug.’
Volgens dit model herhaalt de cyclus zich je hele leven lang. Ik vind het een interessant concept en probeerde of ik deze cyclus van verandering op mezelf kon toepassen na het plotselinge overlijden van mijn dochter Lucy.
Rouwproces: in welke fase van ‘de cyclus van verandering’ zit ik?
Het is vier jaar geleden dat de grond onder mijn voeten wegviel. Ik kan de gigantische schok nog steeds voelen. Maar waar zit ik in dit model van verandering na een ingrijpende levensgebeurtenis? De fase van de smurrie ben ik, dacht ik, toch wel uit.
Ik vermoed dat ik in fase 2 zit, met soms heel voorzichtig wat uitstapjes naar fase 3.
Toch heb ik mijn haren niet laten knippen en ook ons huis niet anders ingericht. Mijn belangrijkste externe verandering was dat ik mijn leven anders ging inrichten. Ik leidde al een relatief rustig bestaan, maar na het eerste rouwjaar koos ik voor een nog rustiger, teruggetrokken bestaan.
Voor een leven van verdieping en stilte.
En daar ben ik nu nog steeds.
