Hoe doen andere mensen dat: hoe overleef je de dood van een kind?

Hoe doen andere mensen dat? Hoe overleef je het als je kind doodgaat? Gretig luister en lees ik de verhalen van andere ouders die een kind zijn verloren, in de hoop wat van hen te kunnen leren. Hoe gaan zij ermee om? Hebben ze een bepaalde aanpak? Hoe verloopt hun rouwproces?

Dit keer lees ik het boek Als de hemel openscheurt van Gerdine Blom-Bouwman. Gerdine Blom is bij velen bekend van het programma Een huis vol. Hierin wordt het dagelijks leven van grote gezinnen gevolgd. Op 8 augustus 2018 overleed compleet onverwacht Gerdine’s zesjarige dochtertje Miriam. En zes jaar later is er nu een boek waarin Gerdine haar verhaal vertelt over de plotselinge dood van haar dochter.

Als de hemel openscheurt

Gerdine begon een logboek bij te houden vanaf de week na de begrafenis. Met behulp van Whatsapp berichten legde ze soms tot op de minuut nauwkeurig de gebeurtenissen vast. Dit logboek heeft ze omgevormd tot het verhaal van Als de hemel openscheurt. Het boek is een combinatie van herinneringen en gevoelens, en vertelt gedetailleerd over het moment dat hun leven aan stukken brak. Gerdine schrijft in de inleiding:

‘Het kan zomaar gebeuren, op een mooie zomerse dag. Volkomen  onverwachts kan je leven aan stukken breken. Daar sta je dan, verbijsterd tussen de scherven. Het is ons overkomen.’

Een kind verliezen

Als de hemel openscheurt gaat vooral over de periode na het plotselinge overlijden van Miriam In Albanië. en haar begrafenis in Nederland. Gerdine en haar man Maarten woonden destijds met hun gezin in Albanië – ze waren daar als zendingswerkers. Het gezin was net weer thuis na een succesvol en druk bezocht kinderkamp, en nu zouden ze er als gezin even tussenuit gaan voor wat ontspanning. Als ’s nachts Miriam ziek wordt, wat een simpele buikgriep lijkt te zijn, doet Gerdine alle dingen die je als moeder dan doet. Ze troost haar kind, verschoont haar en zorgt dat ze genoeg drinkt.

Een buikgriepje

In de loop van de volgende dag lijkt Miriam iets op te knappen, en ze zegt rond een uur of twaalf zelfs tegen haar moeder: ‘Ik voel me duizend keer beter dan gisteren.’ Gerdine denkt opgelucht dat ze het ergste gehad hebben, en ruimt het huis op voordat ze op vakantie gaan. Om een uur of drie gaat Gerdine naar boven om Miriam nog wat water te geven en treft haar levenloos aan. De paniek breekt uit, een ambulance komt en er wordt geprobeerd om Miriam te reanimeren. Nadat ze eerst bij het ziekenhuis van het kastje naar de muur worden gestuurd, gaan artsen met Miriam aan het werk. Maar de uitkomst is niet goed. Miriam is overleden.

En alsof dat allemaal al niet verschrikkelijk genoeg is, worden vervolgens achtereenvolgens twee van Miriam en Maartens zoontjes ook ziek, en belanden in hetzelfde ziekenhuis. En de angst dat zij het ook niet zullen overleven is reëel, maar gelukkig herstellen zij wel.

Hoe heeft Gerdine het overlijden van haar dochtertje overleefd?

Al in de inleiding wordt duidelijk dat Gerdine’s geloof een cruciale rol heeft gespeeld om door te kunnen gaan na het overlijden van Miriam. Geraldine:

‘In die loodzware uren ging er echter een andere dimensie voor ons open. Nooit eerder hebben we God zo nabij ervaren als toen. (…) Deze perspectiefwisseling hielp ons erdoorheen.’

In de week na Miriams overlijden ziet Gerdine diverse tekens van God. Zoals een heel lokale regenbui die zij interpreteert als ‘God huilt ook,’ en later een aardbeving. Ook ‘hoort’ ze soms een stem in haar hoofd die dingen zegt die haar kracht en moed geven.

Tekens van overledenen versus tekens van God

Ik vond het intrigerend hoe Gerdine schrijft over ’tekens van God’. Dat is een heel andere invalshoek dan ik zelf heb: ik denk/hoop nogal eens tekens van Lucy te zien. Maar tekens van God? Dat was eigenlijk nooit bij me opgekomen. De tekens van God die Gerdine ziet zijn

• Natuurverschijnselen (lokale regenbui, aardbeving)
• Zinnen en woorden die haar invallen, zoals: ‘Wat is uw enige troost, beide in leven en sterven?’ en in het mortuarium: ‘Ze bekleed met vergankelijkheid.’ En als ze weeën krijgt in de eerste nacht na Miriams overlijden hoort ze Gods stem dat ze moet gaan zingen.
• Bijzondere ontmoetingen (Op het moment van Miriams overlijden is Gerdine’s man Maarten ergens in een verlaten gebied met zijn fiets. Toevallig (?) komt er iemand langs die hem een lift aanbiedt en helpt om snel terug te keren naar de bewoonde wereld.)
• Gebeurtenissen (Doordat hun twee zoontjes ook ernstig ziek worden, moet Gerdine noodgedwongen terug naar het vreselijke plaatselijke ziekenhuis. Door hun ziekte komen ze erachter wat de doodsoorzaak van Miriam was.)

Gesprek met Gerdine

Op Youtube vind je diverse video’s van gesprekken met Gerdine over Miriam. Hieronder vertelt Gerdine dat het moeilijkst aan het rouwproces de kloof tussen haar en Miriam is. Ze kan niet meer bij haar komen. Maar vervolgens benadrukt ze dat je als Christen weet dat er een andere werkelijkheid is. Ook geeft ze aan dat de echte rouw pas kwam na de begrafenis. De dagen en week na Miriams overlijden bestonden uit chaos, paniek en vooral Overleven.

Gerdine’s copingmechanismen voor rouw

• Aanbiddingsmuziek luisteren
• Zichzelf toespreken: ‘Ze is niet dood.’
• Bijbel lezen
• Het schrijven van haar boek Als de hemel openscheurt
• Het feit dat Miriams naam nog vaak genoemd wordt
• Het idee dat Miriam door haar overlijden een belangrijke taak vervult

Wat meestal niet helpt: in fotoalbums bladeren of filmpjes van haar leven kijken. En Gerdine geeft ook ruiterlijk toe: ‘Soms helpt niets.’

Mijn conclusie over Als de hemel openscheurt van Gerdine Blom

Ik vond Als de hemel openscheurt een moeilijk boek om te lezen: het maakte me verdrietig. Er was zelfs een moment waarop ik dacht: ‘Waarom zit ik mezelf dit aan te doen. Waarom stop ik niet met lezen.’ Maar ik ben toch blij dat ik heb doorgezet. Wat me het meest opvalt in dit boek is hoe een diep geloof in God iemand door vreselijke tijden kan helpen. Het doet me denken aan wat de Amerikaanse rouw expert David Kessler graag benadrukt:

Je verdriet en rouw worden bepaald door het verhaal dat je jezelf vertelt. Enerzijds heb je de feiten – anderzijds het verhaal dat je van de feiten maakt.

Gerdine’s verhaal over het feit dat haar dochtertje is overleden is een verhaal over de kracht van God én de overtuiging dat ze haar dochtertje ooit terug zal zien. Dat verhaal geeft haar kracht. Het maakt het verhaal van Miriams dood meer dan een tragedie en een verhaal van verlies. Op de cover staat niet voor niets:

‘Een waargebeurd verhaal van verdriet, verwondering en victorie.’

Ik wil de dood niet als vijand zien

Hoewel ik Nederlands-Hervormd ben opgegroeid, heb ik niet Gerdine’s vaste geloof in een leven na de dood. En ik heb (helaas) geen wijze woorden ‘gehoord,’ hoewel ik die best had kunnen gebruiken! Als laatste wil ik nog opmerken dat ik vind dat de dood erg negatief wordt neergezet in dit boek. De dood als iets dat overwonnen moet worden.

Daar ben ik niet zo van.

De dood hoort wat mij betreft bij het leven en is onvermijdelijk.

In plaats van hem te bestrijden zie ik hem liever als een goede vriend die je meeneemt naar een groter geheel. Wat dat is? Dat weet ik niet. Maar dat is dan weer iets waar ik troost uit put. Dat Lucy ‘ergens’ is, alleen niet herkenbaar voor mij. Dit idee wordt weerspiegelt in dit gedicht:

‘Een boot vertrekt van de oever.
De achterblijvers huilen: Ze is weg.
Maar aan de andere kant klinkt gejuich: ‘Ze is er!’

Tot slot een dankjewel voor Gerdine die haar verhaal deelt in haar boek.

Als de hemel openscheurt lezen?

Is dit boek iets voor jou? Dat ligt eraan… Het is een heftig boek, dat mij in ieder geval verdrietig maakte. Tegelijkertijd is het ook een boek van hoop. Maar je moet ook tegen de sterke religieuze kleur van het verhaal kunnen. Je vindt dit boek bij je lokale boekhandel en bij bol.com.

Leestip

• Het is allemaal liefde