Rouw: ‘Ik zou het liefst in een hoekje gaan zitten en een winterslaap doen.’
Rouw kent vele vormen. En hoewel we bij rouw vaak denken aan een verlies door overlijden, ontstaat er ook rouw naar aanleiding van andere verliezen.
Rouw en verlies
Echtscheiding of beëindiging van een relatie
Het verlies van een partner door scheiding of een verbroken relatie kan intense gevoelens van rouw veroorzaken. Bovenaan deze blogpost zie je een foto van het personage Carola uit de serie Oogappels. Zij verliest haar man doordat hij wil scheiden. In één van de scènes daarover zegt Carola:
‘Ik zou het liefst in een hoekje gaan zitten en een winterslaap doen.’
Dat trof mij, omdat ik dat helemaal kan invoelen. Net als Carola trek ik mij het liefst terug. Dus ook al is de aanleiding van de rouw anders, dan kun je alsnog dingen herkennen in andermans manieren van rouwen.
Gezondheidsproblemen
Het verlies van gezondheid door ziekte of letsel, zoals bij chronische ziektes of plotselinge invaliditeit.
Verlies van een huisdier
Het overlijden van een geliefd huisdier kan diepe gevoelens van rouw oproepen. Antoinnette Scheulderman schreef een mooi boek over haar rouw na het overlijden van haar geliefde hondje.
Verlies van werk
Ontslag of gedwongen pensionering kan leiden tot gevoelens van rouw door het verlies van een carrière en collega’s. Zelf maak ik me regelmatig zorgen of ik mijn werk als blogger wel kan blijven doen na de zogenoemde Google Helpful Content Update.
Financieel verlies
Grote financiële tegenslagen, zoals faillissement of verlies van eigendom, kunnen rouw veroorzaken.
Verlies van een droom of ambitie
Je realiseren dat bepaalde dingen en doelen gewoon niet meer gaan lukken, kan leiden tot rouw.
Emigratie of verhuizing
Verhuizen naar een andere stad of land en het verlies van de vertrouwde omgeving en sociale contacten kan leiden tot gevoelens van rouw. En dan maakt het niet dat je toch zelf graag wilde verhuizen! Zie ook mijn post over Verhuizen is een proces.
Lege nest syndroom
Ouders kunnen rouwen als hun kinderen het huis verlaten. Van mijn vijf kinderen wonen er nog twee thuis, dus ik kan nog niet helemaal zeggen hoe ik zal reageren op een compleet leeg nest. Maar vooralsnog heb ik het idee dat ik de rust toch ook wel fijn zal vinden.
Verlies van onafhankelijkheid
Oudere volwassenen of mensen met een handicap kunnen rouwen om het verlies van hun zelfstandigheid.
Verlies van een culturele of religieuze gemeenschap
Bijvoorbeeld door migratie, omdat je eruit wordt geschopt of veranderde sociale omstandigheden.
Verlies van een vriendschap
Het einde van een belangrijke vriendschap kan rouw veroorzaken.
Verlies door natuurrampen
Verlies van huis, gemeenschap of levens door natuurrampen zoals aardbevingen, overstromingen, of branden.
Verlies van je ‘looks’
Als je altijd officieel knap en aantrekkelijk was, kan het proces van ouder worden gevoelens van rouw oproepen. Je moet afscheid nemen van je uiterlijk zoals je dat kende.
Verlies door criminaliteit of geweld
Slachtoffers van misdrijven kunnen rouwen om hun verlies van veiligheid, vertrouwen of persoonlijke bezittingen. Je niet meer veilig voelen is een groot verlies.
Verlies van identiteit of rol
Veranderingen in levensomstandigheden, zoals het beëindigen van een militaire carrière, kunnen leiden tot rouw vanwege verlies van een vertrouwde rol of identiteit.
Een miskraam
Voordat ik zwanger werd van mijn jongste dochter Teuntje had ik een miskraam rond 9 weken zwangerschap. Ik herinner me dat ik destijds tegen iemand zei dat ik niet mocht klagen, omdat ik twee gezonde kinderen had. Maar zij dacht daar anders over. Volgens haar is een miskraam wel degelijk een serieus verlies waarover je kunt rouwen. Ik vond dat heel troostend en fijn om te horen.
Rouw over wat is geweest
En soms kun je ook gewoonweg rouwen om een tijd die voorgoed voorbij is. Zo beschrijft collega blogger Gerlinde die in Noorwegen woont een gevoel van heimwee naar de tijd waarin internet nog niet overal om ons heen was. Een tijd waarin je naar de bibliotheek moest voor informatie, en waarin mensen niet met foto’s deelden wat ze die dag aten.
Tot slot wat rouw voor mij is
Deze vormen van verlies kunnen allemaal diepe emotionele impact hebben. Ze worden vaak over het hoofd gezien omdat ze niet altijd zichtbaar zijn voor anderen. Het is belangrijk om te erkennen dat rouw in veel verschillende vormen kan voorkomen en dat alle vormen van verlies validatie en ondersteuning verdienen. Voor mij is rouw toch vooral verbonden aan het overlijden van een dierbare. Je identiteit verliezen door bijvoorbeeld met pensioen gaan, is nog te herstellen. Je kunt bijvoorbeeld een nieuwe identiteit ontwikkelen.
Maar als iemand dood gaat, dan is dat onomkeerbaar….
Welke vormen van rouw herken jij?
Going to sleep – preferably with a cat in my arm for comfort – has always been of my coping mechanisms if something goes really badly. There’s definitely a difference between a normal nap and a “needing to shut out the world” nap for me.
Goed dat je al die vormen van verlies beschrijft. Ongewenst kinderloos zijn is ook een verlieservaring denk ik. En ouders zijn van een kind met een beperking. Je ziet hoe andere kinderen zich ontwikkelen tot zelfstandige volwassenen, maar jouw kind zal altijd zorg nodig hebben. En je voelt het verdriet van het kind, dat merkt dat het niet alles kan wat voor anderen vanzelfsprekend is.
Dat zijn veel vormen van verlies.
Als kind hakte de verhuizing – halverwege het schooljaar – van Rotterdam naar een plattelandsdorp er in. Ik voelde me ontheemd. Terwijl ik vanaf mijn achtste jaar al voor mijn broertje en mij zorgde.
Verlies door geweld. Verlies van gezondheid.
Rouw combineer ik toch als eerste als verlies van een dierbare.