Kun je jezelf wapenen tegen rouw?

Naar aanleiding van mijn blogpost over je rouwspier trainen uitte Hermieneke in de comments haar twijfels over dat idee. Terecht, denk ik. Want kun je jezelf eigenlijk voorbereiden op een groot verlies? Is dat mogelijk, of is het net zo zinloos als droogzwemmen in de woonkamer in de hoop dat je daardoor leert zwemmen? En welke rol speelt zogenoemde anticipatory grief daarin?

Ik zou het stiekem best handig vinden als ik mezelf kon trainen voor narigheid. Het leven zit nu eenmaal vol voetangels en klemmen, en het idee dat ik mezelf daar van tevoren tegen kan wapenen spreekt me wel aan.

Jezelf trainen voor toekomstige rouw

Anticipatory grief is de rouw die je voelt als je weet dat je iemand gaat verliezen, bijvoorbeeld omdat diegene ongeneeslijk ziek is.  Het is een vorm van rouw voor een verlies waarvan je weet dat het gaat komen, zoals bij het overlijden van mijn vader.

Maar zorgt deze vorm van rouw ervoor dat je vervolgens beter kunt omgaan met het daadwerkelijke verlies? Daar zijn de meningen over verdeeld. Enerzijds hoor en lees ik dat je niet van tevoren kunt rouwen, anderzijds is er de stelling dat een onverwacht verlies heftiger kan zijn omdat je totaal onvoorbereid was.

Hoewel ik mijn twijfels heb bij het idee dat je jezelf kunt trainen met kleine verliezen, zodat je beter voorbereid bent op grote verliezen, zie ik er toch wel een kern van waarheid in. En dan heb ik het niet zozeer over trainen, maar over veerkracht en zelfkennis.

Hoe ervaring met rouw kan helpen bij nieuwe rouw

Een nieuw verlies is, ook in hetzelfde Land van rouw, weer onbekend terrein. Toch vermoed ik dat er patronen zullen zijn die ik herken. Het verlies van mijn dochter Lucy heeft mij dingen geleerd over mezelf en over rouw. Ik zou me kunnen voorstellen dat die kennis kan helpen bij nieuwe verliezen. Niet omdat ze minder pijn zullen doen, maar omdat ik op basis van mijn ervaring misschien iets beter weet hoe ik ermee kan omgaan. Ik hoop dat ik gevoelens en gedachten zal kunnen herkennen, en dat dit geruststellend zal zijn.

Wat ik heb ‘geleerd’ van het overlijden van mijn dochter Lucy

Ehm… Ja, wat héb ik eigenlijk geleerd? Mijn belangrijkste ‘les’ is denk ik dat ik heb ontdekt dat ik het beste met rouw en verdriet kan omgaan als ik alleen ben. Als ik allemaal mensen om me heen heb, dan gaat het slechter met me. Maar als ik alleen thuis ben met een kop thee, kan ik het dragen, voor zover het verlies van een kind ooit te dragen valt. En begrijp me niet verkeerd:

Ik verlang intens naar medeleven van andere mensen, maar dan in de vorm van een appje of een kaartje. Niet in de meer sociaal geaccepteerde vorm van elkaar ontmoeten.

Want in ontmoetingen kan ik mezelf niet goed staande houden. Dan tuimel ik zo weer de diepte in. Zo baant iedereen zich op zijn of haar manier een weg door het Land van rouw. Voor mij werkt het pad van solitude het best, voor iemand anders wellicht juist een heel ander pad.

Mijn conclusie

Misschien kun je jezelf niet trainen voor toekomstige rouw. Maar je kunt jezelf wel leren kennen. Juist die kennis kan houvast geven als het leven opnieuw onder je voeten vandaan wordt geslagen. Rouw maakt je misschien niet sterker, maar wel wijzer over jezelf.

Wat is jouw pad in het Land van rouw?